dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
L'11 màrs 2020
L'11 marzo 2020
L'11 màrs 2020
L'era l’11 de màrs dól 2020,
li stràdi i'era ṍidi,
li bóteghi seradi,
la ğéet la 'ndava ca pü 'ngìr,
ma la prümavéra la seva ca negót.
E i fiór i cuntinuàva a sbociàa,
´l sùul a lüsìi,
al tornàva li róndeni,
ol cél al se coloràva dè ròośa e dè blṍ,
al diventàva scǜr sèmpri pǜsé tardi
e dendómáa la lǜüs la bateva itè debòt dali fanèstri.
L'era l’11 de màrs 2020,
i bagài i stüdiàva colegac' a "DISCORD" ;
lè stac' l’àn ca se pödeva 'ndà-fó de cà nóma par fàa la spéśa;
dòpo pòoch ià seráat sǜ tǜt,
àa i ufìzi.
I sòldac' ai cuminciava a giràa,
a controlàa la géet e i cunfìi,
parché ghéra ca pǜ spàzi par tǜc’ ´ndei óspedài
e la ğéet la se malava,
ma la prümavéra ´l lè seva ca
e li ğèmi li cuntinuàva a bütàa fò.
L'era l’11 de màrs dól 2020,
tǜc’ iè stàc' mès en quarantena;
i nòni, li famigli e àach chi gióegn,
ilùra la pùra la ghéra davéra,
e li giórnàdi li pareva tǜti stèsi.
Ma la prümavéra ´l lè seva ca,
e li rṍśi iè tornadi a fiurìi;
se scopèert ´l piasé dè maiàa tǜc’ ´nséma,
ma a metro un da l'otro;
dè scrìf e lagàa lìbera l’immaginaziù;
dè léisc e ulàa cola la fantasia.
Ghè stac' chi ca là 'mparáat 'notro modo de parlàa,
chi ca'i se mès a stüdiàa,
chi ca ià ulüut finìi i esam ca'l mancàva par la tesi;
chi ca là capìit dè savìi ulìi bée davéra,
chi ca ià piantàat ilò dè ès ignorant,
chi ca là seráat la botega.
Chi ca là lagàat la móróśa
par ósàa l’amore par 'l sò miglior amìis, 'l mónt.
Ghè stac' chi ca lè diventáat dótòr
par ütàa tüc' chi ca 'n domáa l'arìs aüut beśógn;
lè stac' l’àn 'n dua se capìit quàat lè 'mportant vìch la salǜt,
e vìch vargüu apröof ca'l te öl bée.
L’àn 'n dua ´l mónt lè parüut fermàs
e l’economìa lè deròcàda,
ma la prümavéra ´l lè seva ca,
e i fiór ià lagat ´l pòst ai frǜc'
e pò lè ruàat ´l dì dèla liberaziù.
'N sera ala televisiù
e ´l prǜm ministro là dìc' dapertüut ca'l pericòl l'era finìit
e chè ´l virus l'eva pèrs,
chè i italiàa tǜc’ ´nséma ieva vèigiüut,
e ilùra 'n se ndac' de fò sǜ la stràda
co'li làgrimi ai ṍc’.
Sènsa mascheri e guànc'
a brasciàa-scià la gèet,
cóma sa'l fós 'l nòś fradèl;
lè stac' ilùra ca lè ruàat l’estàat,
parché la prümavéra ´l lè seva ca.
Là cuntinuáat a vèsech
nonostant tǜt,
nonostant ´l virus,
nonostant la pùra,
nonostant la mòrt.
Parché la prümavéra ´l lè seva ca
e la 'nsegnàat a tǜc’
la fòrsa dèla vìta.
di Anna Gherardi 'l ghè nè amò
pǜ
avv.
più | fàa ‘l de pǜ = darsi arie
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
'N a strana divisiù
Una strana divisione
Trìi fradéi e 'na strana divisiù
‘N óm al gheva trìi fiöi.
l’è ‘ndac’ dal notàar e l’à fac’ gió chèsto tèstamèet:
Al prüm fiöl ghè laghi la metà de la mia roba,
Al segónt ghè laghi la quarta part,
Al tèrs fiöl ghè laghi la sèsta part.
Quanca l’è mort l’à lagàat deréet ündes vachi.
I trìi fiöi i sè mès réet a rognàa parchèe ündes l’era ca divisibel gné par dùu, gné par quatro gné tantomeno par sées.
Ilura iè ‘ndac' dan sapiènt cal gà dic’: rognée ca bagai, ve regali ‘na vaca de li mei iscé li vachi li diventa dódes ca l’è divisibel par dùu, par quatro e par sées.
Tüc’ contéec’ ià fàc’ la divisiù:
òl prüm fiöl l‘à ciapàat sées vachi (dódes diviso dùu)
òl segont 'l 'na ciapàat trei (dódes diviso quatro)
òl tèrs l‘à ciapàat dói vachi (dódes diviso sées).
A la fìi ià fac’ la sóma 6 + 3 + 2 = ündes.
òl sapient l’eva mès dacordi i trìi matei e ‘l s'era tegnüut la sua vaca, iscè iè stàc' tüc' cóntec'.
