dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Lè sübet scià l'invèren
Lè sübet scià l'invèren
Te sée..., ol tèep 'l ghà 'na manéra dè mṍes debòt e dè ciapàt dè sòrpresa co'l pasàa di àgn, 'l pàr nóma iéer ca s'eri amò gióen, pèna spóśàat.
Epüur, 'l pàr ca'l sìes pasàat 'n sécol e me domandi 'ndùa i sìes finìic' tǜc’ stì àgn, sóo dè uii visüuc' tǜc’, ma 'l mè rèstàat 'n mèet noma tuchilì dè cóma l'era ilùra, dè tǜc’ i mée sógn e speransi ca ghevi.
Ma ècol chiló, l'invèren dèla vìta ca'l mè ciàpa dè sòrpresa...
Cóma sóo ruàat iscé èn prèsa?
Ndùa iè 'ndàc' i àgn e 'ndùa l'è 'ndàcia la mia gióentù?
Mac'
Maggio
MÀC’
Òl mìis de Mac’ l’è ruàat
dopo èn perìodo disgraziàat,
e la natüra l’è tüta èn fióor
e la spèransa la ciapa vigóor!
L’è òl mìis ca ‘l fiurìs la röśa,
ca la ghè slarga òl cór a ogni spósa,
e a ogni spósa ca màma l’è diventada
‘sto mìis ‘na fèsta la ghé dedicada!
Stò mìis li sciaréśi li marüda
‘ndèl mè paées ca ‘l sùul al süga,
e tüc’ i rèdès i ula a remàli,
parché la giòia la rènt farfàli !
E ‘sto mìis iscé bèl e delicàat
a la Madóna l’è consacràat:
Lée ca còme fiöi la me ól bée,
par nùu la farà tornàa ol serée!
Paolo Piani 1 Maggio 2020
binìis
s.m.
confetto | da fò i binìs = distribuire i confetti, prima delle nozze
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Vìi de Grosót mei che ...
Vino di Grosotto meglio di niente, vino di Grosio bevilo te che io bevo del nostro (a Grosio non ci sono vigne)
Bachèti de ombrèla
Ol Mario di Büac’ l’era üu ca ‘l ghe piaseva fa schèrs. En di la piantáat giò bachèti de ombrèla 'ndèl pràat d’in om ca l ghera antipatech.
I à lagadi vaza sù noma tri ghèi.
Quanca chèl om la cuminciáat a segàa, al ghe se 'nzernava sempri la folsc’ e 'l dóeva cuntinuàa a mulala.
Ol Mario, piacáat derót a 'n scialèsc’ al se pisava adòs dal grignàa.
