dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Mì ol càa e li vachi
Mì ol càa e li vachi
L'ültem àn ca 'nsè 'ndàc' i'mùut ai Graséi l'era 'l 1960, ma descargàat e coli vachi e 'nsè ignüut 'nfò sündèl canàal de grónda par pò pasà gió da San Salvadù e ruàa al magènch de Zapèl.
Ala caśèra dèi Graséi lè rèstàat ol fórmai sóta sàal e chèl da raspàa e da giràa sü 'ndèli às par miga lagàl tacagió; iscé 'na dómàa, dopo ca ma viatfò li vachi èn pastüra ité ali Valeni, 'l mè pà 'l ma lagàat ilò mi e'l càa a cüràa li vachi e'l ma dìc':
I nóm deli personi
I NOMI DELLE PERSONE
I NÓM DE LI PERSONI
Adèss ca sóo viàat-scià rembambìit
(almeno: en cà mia, iscé i à stabilìit …),
me réndi cünt ca sa fac’ ‘na gran vacada
a dach en nóm a ogni persona creada!
Par chi come mi ca i nóm a i tè ca a mèet,
l’è ‘na bruta figura una súr l’òtra, cara gèet!
Chi ca al se ciama Paòl, ghe disi Pedro,
chi Virgili, ciao Giusèp, Toni, Vitori ü Veledro!
Ma òl pusé brüt, ve ‘l giüri sül mè onór,
l’è quant ca t’encùntret ‘na fèmma ca l’è en fiór:
te la conóset, te ólariset fach sǜ da bèl,
ciamala par nóm … sa te ghéset en scervèl!
E ilura, sa tüti li personi en nóm sùul li ghéva,
par dìi: Adamo i óm e li fémmi Eva,
al saris tüt meno cumplicàat,
e ognantüu sènsa quistiù al saris saludàat!
Ghè sàris àa n’òtra pusibilità par i galantóm:
sà te ‘ncùntret ‘na bèla fèmma, al pòst del nóm,
te pódariset dich: cavéi colór d’argènt,
bùca alégra e ridènta, óc splendènt …
tuso coma ai fava i Indiani del Far Wèst,
ca li fémmi ai tratava en modo onèst,
e i ghe dava béi nóm ligàac’ a la natüra
e ca i scirniva con tàat amór cüra:
“Luna Splendente, Rugiada del Mattino,
Sorgente Che Zampilla, Occhi di Gattino”,
e via de ‘stò pass, ca a chili miga tròp béli,
li ciapava en fascino come de nòc’ li stéli!
D’altra pàart, nü Bosac’ apróof al nóm
de li personi, me usa spès òl sornóm:
e iscè se sàris pudüt dìi: l’Adamo di Rampasìi,
di Ciapèla, di Lùer, ü magari di Rebumbìi;
e sa enveci l’era ‘na fèmma: la Eva di Porac’,
di Biòo, di Chèca, di Lombéi ü di Frerac’:
che bèla envensiù, che idea fantastica,
sa enveci di nòm, m’ariss ruàat la toponomastica!
_________________________________________
Paolo Piani - Aprile 2019
I NÓM DE LI PERSONI altra versione
Adèss ca sóo viàat-scià rembambìit
(almeno: en cà mia, iscé i à stabilìit …),
me réndi cünt ca sa fac’ ‘na gran vacada
a dach en nóm a ogni persona creada!
Par chi come mi ca i nóm a i tè ca a mèet,
l’è ‘na bruta figura una súr l’òtra, cara gèet!
Chi ca al se ciama Paòl, ghe disi Pedro,
chi Diego, ciao Giusèp, Toni … ü rampeghi sǜ ‘nden vedro!
Ma òl pusé brüt, ve ‘l giüri sül mè onór,
l’è quant ca t’encùntret ‘na fèmma ca l’è en fiór:
te la conóset, te ólariset fach sǜ da bèl,
ciamala par nóm … sa te ghéset en scervèl!
E ilura, sa tüti li personi en nóm sùul li ghéva,
par dìi: Adamo i óm e li fémmi Eva,
al saris tüt meno cumplicàat,
e ognantüu sènsa quistiù al saris saludàat!
Ghè sàris àa n’òtra pusibilità par i galantóm:
sà te ‘ncùntret ‘na bèla fèmma, al pòst del nóm,
te pódariset dich: cavéi colór d’argènt,
bùca alégra e ridènta, óc splendènt …
tuso coma ai fava i Indiani del Far Wèst,
ca li fémmi ai tratava en modo onèst,
e i ghe dava béi nóm ligàac’ a la natüra
e ca i scirniva con tàat amór cüra:
“Luna Splendente, Rugiada del Mattino,
Sorgente Che Zampilla, Occhi di Gattino”,
e via de ‘stò pass, ca a chili miga tròp béli,
li ciapava en fascino come de nòc’ li stéli!
D’altra pàart, nü Bosac’ apróof al nóm
de li personi, me usa spès òl sornóm:
e iscè se sàris pudüt dìi: l’Adamo di Rampasìi,
di Codora, di Lùer, ü magari di Rebumbìi;
ü anca di Cagulù, di Cicòt, di Frèer ü di Foiarói,
e ognantü che scólta, al saris ‘ndua ‘ndàa a tói!
Sa enveci l’era ‘na fèmma: la Eva di Porac’,
di Biòo, di Chèca, di Lombéi ü di Frerac’,
ü magari di Büac’, di Giambéi, di Müs, di Santìi,
di Roncaia, di Rośèra, di Semù ü di Martìi;
… e sa propi l’era propi bèla,
la podeva vèss àa di nòs Ciapèla!
Che bèla envensiù, che idea fantastica,
sa enveci di nòm, m’ariss ruàat la toponomastica!
Paolo Piani - Aprile 2019
slanciàat
agg.
snello, slanciato
I capriṍi
I CAPRIOLI
I capriṍi
Fiṍl, ti te sée tròp sènsa-pura; ti te córet par i bósch con táata sicϋrezza cóma sé ghe fódes ca li tigri.
Crédem , ghe völ de tignìi i ṍc’ avèrc'. Sé ´l nòś nemìis 'l te vìt ghè ca pǜ negót da fàa, te sée béle chè mòrt.
Iscé 'l parlàva ´n véc’ capriṍl al sò pìscen.
" Càra ´l mè pà, chée ca l'è 'na tigre ?" , al ghà domandat ´l pìscen capriṍl, "Cóma l'è fácia la brǜta bèstia ?"
"Ah, càr ól mè fiṍl, l'è ´l móstro pǜ crǜüf e orèndo ca 'l ghè sìes, i sṍö ṍc’ de fṍöch i spira ca òtro chè tradiméet,
la sùa góla l'è fümènta de sànch; en confrónt l' órs 'l fà ca pùra."
"L'è abòt , l'è abòt , ò capìit e savaróo schivàl", là dìc', e lè 'ndàc' de córsa par i pràc’ e i bósch.
Dòpo pòoch là 'ncuntráat n'animàl mèz piacáat giò 'ndèl' èrba.
'L se quièta, ´l lè squàdra da l' òlt al bàs, 'l ciàpa coràgio e 'l sclama:
"Oibò, l'è ca chèsto l'animàl chèl mà parláat ól mè pà !
Chèsto chiló 'l me pàr táat bèl e vedi ca fümàa ´l sànch ´ndèla sùa bùca, 'nàzi 'l ghà 'n ària graziósa.
I sṍö ṍc’ iè da véra piée de fṍöch ma i ghà ca negót da fàa strimìi. Ah, l'è ca chèsta la tigre", là óśàat con sϋcϋrezza.
La tigre ´l là sentüt e la ghè se batüda sùra de lǜü e 'l sé lè maiàat.
Móràl dela fàola: Duìi ca vìch tròp coràgio de gióentù; stìi atènc' parché ognitáat´ ól velée l'è piacáat sóta chèl ca 'l pàr bèl, bùu e tranquil.
