VITA DE MÙUT

Quànca l’è scià 'l mìis de giùgn

che se sent li brónzi e i zampógn

el völ dì che l’è ùra de 'ndà

sǜ en di mùut a pascolàa.

El cap' malga e 'l cargamut

i va a vidìi se s’pò 'ndàa

o se per càas quanc' dì

l’è amò méi spiciàa.

 

I pastòr quel dì che i cargamùut

i va sǜ 'n póo a bunura

'ntàt par strada i pensa tra lóor

“fórsi chest’àn góo la regióra”.

Quànca l’è 'n póo l’è scià el casèer

co la sègia a spala

co la lira e la rôdèla de legn,

'l termomètro e 'l càc’.

Dopo en pèz, col so balìi,

finalmèt l’è scià 'l cascìi.

 

Dùu o trìi dì e pó s'cambia bàita

l’è de fa cóma i nòś véc’

par tignìi scià la pastüra de mùut

l’è de spess cambià léc.

ûü la coldera, ûü l’agrèr,

chi i ciapèi e la ròba de maiàa,

lótro i scagn, i sedeìi e i cuèrti

da durmìi sul paièer.

 

Per quài dì l’è 'n póo tût a móstro

par chi cal mùisc 'l ghe fa màal i màa

gh'è de li vachi che li péscia

quànca 'l rua scià i tavàa.

Quànca l’è órmài pasat 'n mìis

cóma sòlet se fà pesa

l’è chèl dì, pòrca malùra,

che l’è méi vìc', dèl làc', la regióra.

 

'Na sira, 'l tèep de scéna

'l ve scià niulù scür scürento

'l cap-pastór 'l dis a tüc’

“ 'l promet negót de bùu!”.

Subèt dòpo mezza nòc'

patratràac, dùu trùu sèc

e sǜ en del téc’ del bàit

se sent a fa tèch tèch.

 

Spiona fó dal faneströl

per vidìi se 'l tompèstava.

Porca vàca, i'era pròpi lór,

i ciami tüc’, l’è de fa de bòt.

Fó de prèśà, sǜ i gambài,

'l pastrano e la lantèrna,

'l bufa 'l vèet e la ghe möor,

ma se sà, l’è de 'ndà istès.

 

L’è de ciamàli, 'l ghe va dàc' la òśs

parché li vàchi i capìs a lór

che ilò 'nsèm a ciapàa òl stratèep

'l gh'è a i sò pastór.

I fa de tüt par salvàa li vàchi

parché lór de li sàeti e trùu

i sà che 'l gh'è i protetòr,

Santa Barbara e Sant Simùu.

 

Finalmét 'l tra òl dì,

'l temporàl l’è ormai pasàat

i se réma ilò en dèla bàita

parché i’è tüc’ quànc' bagnàc.

Ca disi tüc’ bagnac ?

'l sarès méi dì che i’è tüc’ slôz,

'l par pròpi che i'è stàc'

tiràat sǜ da ’n póz.

 

A quài manéri m'pìzza 'l fṍöc,

la ghe vôl 'na fiamada,

'l torna a dich 'l cap al cascìi

“Te idüt che tompèstada ?”

'l cascìi tüt engrüfet e spaürìit,

'l sta ilò en d’en cantù.

Parché a lüü, pòor matelòt,

'l gh'è vignit 'l magù.

 

“Ven scià chilò a scoldàt 'n póo,

tirèt scià visìi al fuglàa”

'ntàat 'l tô fò 'l panèt

par fregàs giò 'na làgrima.

Òl cap-malga 'l ghe va a pröof

'l ghe strepena 'n pöo 'l ciüf, biônt

'l ghè dis par consolal

“Adès sè che te see n’òm,

te see pròpi 'n òm de mùut”.

 

Quài dì dòpo i và 'n casciada,

i tôl réet nòma vachi buni,

'ntàat 'l casèer 'l tôl giò 'l càpel

par dì sǜ i pàter a Sant’ Antoni.

L’è pò ca sempri brüt

dòpo 'l brüt 'l vée 'l bèl.

I trua 'l tèep par 'na cantàda

quand' i vée en giò dèla scima

o i torna 'ndrée dèla casciada.

 

'n pöo d'en drìz en pöo al trevèrs

l’è scià finìt a 'l rebüt,

'l sarà méi mandac' a dìi

che 'm descarga giôedì.

A vardàa itè en dèla casèra

se pö dìi de vès contèc',

i fórmi del fórmai gicàdi in ordèn,

al casèer l’è de fàc' i complimét.

 

A la móstra de Morbégn

i ghe en dà a forést e amìis

i rèsta lì con tàat de nàas

e i sè lèca scià i barbiis.

Òl rest me 'l cünta sǜ st’invèren,

quànca en se trua tra de nùu,

'ntàat che 'l vée cóma sèmpri

i n'òtra vòlta 'l mìis de giügn.

(traduzione by Vittorio Crapella)

 

'l ghè nè amò