dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Radìis
Radìis
Se ghè rùa a fügìi a tǜt ma mìga àli nósi radìis. Prǜma o dòpo chìsti li te presenta ol cǜnt.
Quànca i nós pàs ai se fà pòoch sücüur e la vìta amò da gòot la 'nsómea sèmpri pǜsé a l'invèren, 'l vée a gàla sensa ulìl ol solènch dol lṍöch 'nghée ca te sée nasüut.
Se'l scuprìs 'nchèla gèet ca lè 'ndàcia ià par li americhi, ca pǜsé iè inàaz 'ndi àgn, i scörta sempri pǜsé ol tèep de quanca i tórna 'nscià trà 'na òlta e l' òtra.
La vàca
La mucca
La vàca
Me règordi quan cà séri en ridisii, 1)
e la mia mama la ghéva en vachii:
Trapol, la nosa vaca la se ciamava,
come ‘n Cristiàa me la tratava!
Parchè ‘na vaca l’era, de me règort,
par’ na famiglia, sostégn e confort:
la dava lac’, butéer e formai,
e da la famm se moreva mai !
E l’era cà chèl ol sul guadagn:
al tòr la vaca la vava ogni agn;
sa ‘l naseva en torèl, che faci sgrégi,
sa l’era na vèdèla, la buca fin su i orégi.
Dopo cà l’eva cambiàat ol pil,
se decidéva se vèndèl, u tignil;
sa la vaca l’era buna da lac’,
ol vèdèl, al marcant, al vava dac’.
Fra tuc’ i bacan cà ‘ntoren a-i girava,
la mia mama noma de ü la se fidava:
ol Gioan Tucali en grant rèspèt la tégnéva,
la ghè mandava a dii, e lϋu al végnéva.
Uri e uri, en de la stala a-i cuntratava,
(mi ghevi sogn … li doi ós li me ninava):
-te da svolsas… quai dè pù te da molan! 2)
-söo già su trop!, al respondeva ol Gioan!
-L’è propri bèla, la gà i corègn ric’! 3)
-Sé, ma l’è magra come en cavic’! 4)
A ‘n certo punto a-i se picava la maa:
la bestia l’è mia, vegni a tola domaa …
-Bruna, dil cà ‘n gir cà lo strapagada !
-Mostru, a ‘sta òlta te me bindunada! 5)
1) ridisii: bambino piccolo
2) molan: sganciare qualche soldo in più
3) coregn ricc: corna belle diritte
4) cavicc: rametto molto sottile
5) bindunada, embindolada, ecc.: sei riuscito a raggirarmi anche questa volta
enfilàa
v. tr.
Infilare; far passare per un foro | ‘nfilà la gǜgia=infilare l’ago | l’ ò ‘nfilàat = l’ho cacciato via
L'asen e 'l cuntadìi
L'asino e il contadino
l'aśen e'l cuntadìi
'N dì l' aśen dè ´n cuntadìi lè dàc' giò èn de'n póz.
L' animàl là piàigüut e la giolàat fò daliasci par ùri, ´ntàat ca ol cuntadìi 'l cercàva dè fàa vargót al reguàrt.
Àla fìi la decidüut ca l' aśen l'era tròp véc’ e ol póz l'era süc' da tàat tèep e 'l gheva già beśógn dè vès stupàat gió, ducà 'l valeva ca davéra la pèna de fà fadighi a tirà fó l' aśen dal póz.
Là ciamàat i sṍö visìi, tacàac' dè cà e ognantǜu, ciapàat scià 'na badìl, ià cuminciàat a tràgió tèera ´ndèl póz.
L' aśen, rendüut cǜnt dè chèl ca l'era réet a sucét, 'l se mès a caràgnàa e giolàa da fà pura.
Dòpo quai badìladi dè tèera, còla sòrpresa dè tǜc’, l'aśen 'l piantailò dè lamentàs.
'L cuntadìi là vardàat èn fónt al póz e le rèstàat de stüch a chèl ca là vist.
A ògna badìlada dè tèera l'aśen l’era réet a fàa vargót dè miga crét: 'l bàteva la tèera coi źòcoi e 'l fàva 'n pàs sùra la tèera.
E lóor giò sempre püsé tèera ma bèlebée debòt tǜc’ ià idüut con sòrpresa l'aśen a ruàa sü fìna àla bùca dol póz, pasàa sùra l'öor e scapaià a zómp.
Moral dela faola:
La vìta la tràadòs ògna sòort dè tèera....
'l secrèt par 'ndà fó dal póz l'è sgnìcala e üsala par fà 'n pàs èn sü inòlt e trà 'n zómp.
'N pö 'ndàfó dai póz pǜsé profónc' cal ghè sabes sà 'n sè arènt ca.
Besogna üsa la tèera cai tè trà adòs par pudìi 'ndàa inàaz.
Völ bée dè pǜ, sgnìca la tèera parché èn chèsta vìta beśògna vès 'na suluziù, mìga 'n probléma.
Laga ca'i véri aśegn i sìès i òtri.
Al coreva l'àn 2050
Correva l'anno 2050
'l córeva l'àn 2050
(dopo la GU n. 302 del 29-12-2023)
<vela Bondi comèla?>
"ò pena finìit de davèrs ai saiòc', iè réet a ignìi gròs, chèst'àn góo pò da dai a masnagió e faité farina.."
< Tàs che a mi gó ilò 'na prugenia de grìi ca i ghè rua ca pü gnàa ca cantàa dal tìis ca iè, ò de fài sècàa e 'nvialà ol mùlì..>
"Mi a fàa pulènta mèti gió amò a 'mpóo de chèla gialda, noma farina de saiòc' lè 'mpóo trop smoleghégna.."
<O se se, mi pulènta pös ca pü fàn, i mée ai sa ca gnàa chée ca lè.. i maiarés noma tòrtei fàc' cola farina mescia de saiòc' e grìi>
"Che mont ca 'n gà scià, mi me regordi amò quanca 'nghéera li vachi da muisc e ca sè cagiava par fasü ol formai de cà pò se fava chili beli pulenti taragna con gió chèl bütéer gialt iscé bùu.."
<Ti te i portet amò sü al Cantù i saiòc' ? mi, da quanca lè piée noma de lüf, góo inódi noma pensàch e 'ndóo ca pü gnàch a Santantoni, i mei grìi i tegni chilò dité 'ndèl stalù>
"Ógiàche, a mi sóo scià 'mpóo stüf, chèst'àn amò pò 'ndóo ca pü sü gnà mi... te salüdi ca ò da 'ndàa, 'l mè rùa l'ingignéer a pruàm ol füm dèla pìgna, i la idüut con chèl mósto cal ula e 'l ghè dava quai numèr püsé de chèl cal völ l'europa...sta sü 'ngamba "
<Tàs che a mi ò de pizzala sül tardi par miga vich grani ... a la mia la scòlda ma ol füm lè 'mpóo nigro... ciao sta pò bée a ti e i töo>
https://www.dialbosaggia.it/news/futuro-della-montagna
