dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Blügin
I blügin
Àa mi quànca ndàvi sǜ n'di mùuc' metevi sǜ i blügìn e 'l pödeva capitàa de fàch itè´n strèp pìscen , de sgarbài ´ntáat ca se laoràva.
Ma l'era ´n gròś dispiaśé par vìi rót li bràghi e sé pó atravèrs ´l strèp se idìva o ´l giönṍc’ o ´n tòchel de gàmba se pruàva vargógna a ´ncuntràa quai ğéet de pasàc'.
Natàal de Pàas
Natale di Pace
NATÀAL DE PÀAS
Sa òl gràa dè tórch al mór ca
daparlüu sémpri al restarà;
ma chi par amóor al dùna la vita
'l farà sbociàa òl bée còma 'na marghèrita!
E iscé, chi ca sé ól bée daparlóor,
e àa nügüu i gà mai dac' òl sò amóor,
l'è còma 'n dèn desèrt la sabbia:
sücia, auara, brüta e piena de rabbia!
***
E ilùra, càar Bambin Gesü, Rè dela storia,
ca' stanòc' te tórnet a rinouàa la mèmoria
de la Tua frèsca vita ufrida a tüta la tèera,
pòrtem èn gèrlo d'amóor, cancèla la guèra!
Règalech a tüt òl mónt 'na pàas disarmàda,
dach 'na taràda a ògni crapa sbagliàda,
sàlua da la fàm, da la sìit e da li bómbi!
tüc' i rèdes, da li crapi nigri ù bióndi!
Nùu còn la preghiéra me giónta òl nòs fiàat
a chèl del böo e l'aśen ca i T'à scoldàat;
Ti, 'mpinìs òl nòs cóor de fede e sperànsa,
a tüc' fach pasàa èn Natàal de fradelansa!
Alelùia ! Auguri
füsìl
(füsìi), s.m.
fucile, sinonimo di “s-ciòp”
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Ol nóm dèl magènch Feit
Il nome del maggengo Feit
Par chìi ca i domandàva da 'nghée ca'l rùa ol nóm Feit.
Storia 'nvèntada da véra ☺
Ol preòst Batista di Cuntrìi dèl Bośàgia, 'ntóren al 1500, 'ntàat ca'l vavasü réet ala mülatéra ca dali Vàlmàni 'l portàva a San Salvadù, pèna prǜma dè Nèmbro, èn de 'na pastǜra mìga taat grànda, là 'ncuntràat 'n pastóor ca'l remavascià li sṍi póchi vàchi èn dèn barèch.
Ol prèvet, a mìga idìi gnàa 'na bàita gné 'na maśù, la sclamàat èn latìi:
<<habes aedificare stabili>> (te dè fàsǜ 'na maśù)
'L pastóor, ca'l cónóseva 'na quai paròla dè latìi, parché 'l gheva 'n fradèl prèvet, là pensàat dè respónt: "Feit", a sò dìc' l'öleva pò dìi <'l sarà fàc'> ènvéce ol significàat giüst <l'era fàc'>.
A tògni modo ol prèost Batista là capìit chée ca'l völéva dìi, là salüdàat e l'è ndàc' par ol sò sentéer.
'L pastóor, dè paròla, èn póoch dì, ütàat àa da otri sṍö paeśàa, l'à fàc' sü 'na bàita, stàla sót e maśù dol fée sùra, coi sàs cavàtfó e 'nmögiàac' ndè'na müraca, quànca i gheva fàc' té pràac' ndéli pastǜri ilò a pröof.
Quànca, dòpo 'na quindeśena dè dì, ol preòst Batista al vigniva 'ngió da San Salvadù, a idìi chè la baita <l'era faciasü> con taat dè maśù par li vachi, la sclamàat:"FEIT".
Lè stac' iscé ca da ilùra l'è naśüut 'n magènch nṍof ca'i l'à ciamàat Feit, e òtri pastóor ià fàc' sü amò bàiti con òtri stàli e maśù dol fée.
