dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Li maréni
Li maréni
A inizi dè lǜi, sènsanfàl tǜc’ i àgn, cóma sà 'l fös 'na data segnàda èn rós sǜ 'ndèl almanàch dè Nembro, al se ripéteva la funsiù dè tögió li maréni.
Dói piànti própi gràndi, 'nsidìdi dal nòno i'era mési a sentinèla dol pràat di “dùu campac' ”.
Stò sornóm ghè levi dàc' mi a chèl panèt pìscen dè tèera sü a Cà dol Trip.
Chèl nóm al rùa dal fàto ca ilò al vigniva mài scià pǜsé dè dùu carghéc' misér dè fée, èn tǜt setànta otànta chili dè èrba secàda.
An vec' e an nöf
ANNO VECCHIO E ANNO NUOVO
AN VEC' E AN NÖF
'N òtro àn l'è pasàat
e chèl nöf l'è órmài cuminciàat.
Iér sìra, l' àn véc’ lò idüt 'ndàa ià,
ma gió 'ndel sàch negót de bùu 'l ghèva scià.
Ghóo domandàat 'ndùa 'ndàva,
'l ma respondüt, 'ntàat ca 'l tremàva:
" 'Ndóo chiló apröf,
a murìi prüma ca 'l nàses l'àn nöf ".
"Ma parché ?" ghò dic',
'ntàat cal tirava ric'.
E lüu: "Parché, a stò mònt, 'l resta nóma i sàs,
tüt òl rèst prüma o dòpo la dè rivinàs".
Ò 'ncuntràat chèl nöf, stadómàa
e ghóo tucàat sǜ la màa.
L'era gióen, con furóor ma giò 'ndel sàch
àa lüu negòt de valóor.
Ne àgn nöf ne véc’
i pö tiram fó dal fréc’.
Par fàa 'ndàa tüt bée,
beśògna fidàs nóma di nòś pée.
<<Òl tèep, da par lüü, magàri 'l marüda i venespói, ma 'l marüda ca gné la géet gné chi ca i comanda: 'l tèep da par lüü 'ncrespa òl scèrvel e 'l porta ala mòrt.
furàa
v.tr. e intr.
forare, fare buchi | furà fò = uscire a fatica da una strettoia; furà itè = introdurre qualcosa in un buco
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Par cundìi l’ansalata al gh'è öl ...
Per condire l’insalata ci vuole un sapente per il sale, un pazzo per l’olio e un avaro per l’aceto
L'è iscé tégn ca l'è buu ...
è così taccagno che è capace di spaccare una lendine per levarsi il pidocchio
