dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Mì ol càa e li vachi
Mì ol càa e li vachi
L'ültem àn ca 'nsè 'ndàc' i'mùut ai Graséi l'era 'l 1960, ma descargàat e coli vachi e 'nsè ignüut 'nfò sündèl canàal de grónda par pò pasà gió da San Salvadù e ruàa al magènch de Zapèl.
Ala caśèra dèi Graséi lè rèstàat ol fórmai sóta sàal e chèl da raspàa e da giràa sü 'ndèli às par miga lagàl tacagió; iscé 'na dómàa, dopo ca ma viatfò li vachi èn pastüra ité ali Valeni, 'l mè pà 'l ma lagàat ilò mi e'l càa a cüràa li vachi e'l ma dìc':
Cansù di dódes mìis
LA CANZONE DEI DODICI MESI
LA CANSÙ DI DÓDES MÌIS
Al vegnarà Ginèer, silensióos, lengéer,
con la pansa piena, sensa penséer,
lengéer come l’Ada ‘ndormentàda,
lengéer come ‘na bèla rüśümàda.
I è destèndùuc’ gió a L’ìsola biànch pràac’
tüso moróos ca i sè apèna amàac’,
tüso moróos ca i sè apèna basàac’,
parché ‘n di dì de la mèrla l’è fréc’
se da stàa tacàac’ gióegn e véc’!
Sùbet Feorèer al sarà ruàat
parché ol prüm mìis l’è già ulàat
come i sòldi de la pinsiù,
ca tüc ai màia ol cànone de la televisiù!
Ma tra quài dì Carnevàal al sarà ruàat,
l’anvèren l’è amò lónch e gelàat
ma ol Giupìi dai trìi gòos
al portarà i-à òl fréc’ e àà‘l balòos!
A canc’ al ruarà Màars matochèl
ca ‘l farà crès l’acqua ‘n dèl vaigèl,
ca ‘l farà sfesciàa ol vìi de la bót granda
quant ca la luna la sarà … calanda!
Empinìs òl ciapèl fin sǜ a l’ör
bìel fó tùt còi töi amìis del cör,
ensèma a l’anvèren manda via
rabbia, solènch e malincunia!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri bèla
sa ghée ‘n póo de salùt e ‘na sorèla!
Con i dì mósc ca la òia da durmìi
i te la fa truàa sòta ‘l cusìi,
ol mìis de April, duls e gnagnerèl
l’è scià, sbusàat dal sò ventusèl
‘Ndi töö dì l’è bèl ‘ndormentàs,
apröf a la tua fèmma come ‘n tàs,
e lée ca la sciòrgna come en compresór,
ma ti te sée ignüt sòrt … grazie Signòr!
Uriséch li pórti al mìis de Mac’,
par lüü ‘na scüdèla de pulènta e lac’,
parchè l’è ol mìis ca li röśi li fiurìs,
‘nsèma a n’amór nöf, sa ‘l véc’ al finìs.
En de ‘stò mìis mi sóo nasüut,
en dì ca ol fée l’era già marüut:
sevi en mas-c’ ma sevi mòrt: che pecàat,
i ma puciàat-gió ‘nde l’acqua e sóo resuscitàat!
Oh Giügn ca te ghe dée vita a l’astàat,
de ti ol Signór al va ringraziàat:
còl sùul còlt ca te scià ‘n de li màa,
tüti li fémmi, te fée sbiotàa.
Nùu óm me varda coi óc’ bramosi
chili formi iscé dulsi e armoniosi,
chèl pontasèl iscé armoniös e duls
ca ‘l fa tremàa ol cór e i puls!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
già tàac’ àgn béi me regalàat,
come èn cél de stéli ricamàat!
Con i dì lónch piée de colóor
òl mìis de Lüi al pizza ‘l motóor,
a la nòsa vita al ghe dà vìif argènt
e ogni véc’, èn leù al se sènt!
Ol mìis de Aóst, se usa ca laoràa
sempri en feri se usa ‘ndàa,
e ‘nciocàs de vìi e de calóor
‘nde chili ùri pieni de torpóor!
Setèmbre l’è ‘l mìis ca ‘l fa marudàa
l’üa ca ‘ndè la vigna l’è gió a pośàa;
e ti te préghet ca ‘l cuntinui a fa bèl,
iscé ca ‘l végnes sǜ èn bèl vinèl.
Sentàat al sùul ca ‘l se fa bass,
ü ‘ntàat ca atóren te fée quatro pass,
te vàrdet òl bósch ca l’ cambia colór,
e ‘l te torna la òia da fàa l’amór!
Sò ca sa tüc’, Ótóri, i à capìit,
sa ‘l tò grant regàal i à gradìit:
òl móst ca ‘l böi gió ‘ndèla tina,
la bót piena ca te ghée ‘n cantina,
e li castegni ca debòt li marudarà,
e nüü a vìi e braschèer, re me sarà;
e i rèdes de scóla che giuga amó lengéer
ai spazza da la crapa i brüc’ penséer!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri curiósa,
bèla come i óc’ de la tua prüma morósa!
Al rua Noèmbre e se cuprìs i òrc’,
ol segónt dì se festegia i mòrc’,
èn cal de lüna se prepara la légna,
èn crès de lüna i cavéi se segna;
li prümi gelàdi li fa marudàa,
versi e patati, par pudìi fàa,
pizòcher a la moda de nüü Bosac’,
sènsa avarizia de butéer e formac’!
E ndóo a léc’ e ‘l me sógn pusé bèl
ti Dicèmbre càar, ca te sùnet al cancèl
par dimm ca prüma ca l’an al sarà finìit
col pusè grant regàal te marée stupìit:
‘na bèla rèdesa, dopo quatòrdes agn
la mia fèmma la truarà sóta ‘l pedàgn,
Maria Chiara me la ciamarà
… e la nòsa vita par sempre la scoldarà!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
ma con la mia fiöla ca la lusìs come ‘na stèla
ogni giornada ca vivi la sarà sempri bèla!
sciǜch
s.m.
ceppo, parte del tronco che rimane dopo il taglio
Ol lüf e l'agnèl
Il lupo e l'agnello
ÒL LÙF E L’AGNÈL
Réet a la riva del Dnèpr a bìif l’è ruàat
su sùra èn lupàsc da la Rùsia scapàat
e de la gió èn pòro agnilìi mòrt da la sìit
ca de l’Ucraìna, da atóor, capo l’era finìit.
Òl lupàsc sùbet ‘na scǜsa l’ha cercàat:
parchè ti la mia acqua te me ‘ntorbolàat?
E l’agnèl, tǜt strimìit: ma scùsem bée,
coma al pó dass sa bivi l’acqua dai töo pée?
La quistiù l’era trop ciara e evidènta,
ma òl lùf ca l’era usàat a dìi pàa a la pulènta
sènsa ca nugùu di sói i ris-ciava da cuntradìl:
ti te mée strogiàat l’acqua còl tò pìl!
E sùbet l’ha cuminciàat a sparàa bómbi,
de rèdes, femmi e vec’ a ‘mpinìi li tómbi:
iera tǜc’ ‘nfami travistìic’ da soldàat
tǜc’ criminai ca la sua acqua iéva ‘nvelenàat!
L’ha distrüt cà, géśi, teatri e botéghi,
parchè iera pieni de canù e motoseghi,
e sa tüt òl mont al dìs òl cuntrari …
l’è ‘na bala ca la val meno de n’urinari!
L’aśen a spala
L'asino a spalla
Pà, mama e fiöl ai vava al mercàat con l’aśen. La géet la diseva:
-l’aśen öit e lor trii a pè.
Ilura ol fiöl l’e montat sü 'ndèl aśen. La brigada la criticava:
-dùu véc a pè e l gioen a caval de l'aśen
Ol fiöl l’e ‘ngnüut giò e l’è montat sü ol pà. I tiis de butéep a i sentensiava:
- al gà ca vargogna mandàa a pioti la vegia e ‘l redes
Ilura l ’e montàat sü la femna, e tüc a i diseva:
-la regiora la gha ca cöor, la manda a pè ol regior e l bagai
Ilura i è montac’ sü tüc’ trii sü 'ndel aśen
-Póoro aśen, ai le cröva gió
Stuf da sintii sti critichi, l’om denaz, la femna e ‘l redes deret, i a ciapàat sü l’aśen en spala.
Chi ca i e ‘ncuntrava ai restava a buca verta parchè ai seva ca pü che dii
