dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
Völec bée a la tèra
VÕLEC BÉE A LA TÈERA
Völec bée a la tèera, e quànca te gh'è nee 'n tòc' piàntèc gió sübet con li töi stèsi màa deli piànti, ca li scamparà amò dòpo de tì, e oi fiór, oi früt i regorderà ai töo fiöi 'l tò südór par bagnàli, e li cüri par crèseli, e i te vedarà itè tra i ram e li fòi quanca i ghe farà umbrìa.
Cansù di dódes mìis
LA CANZONE DEI DODICI MESI
LA CANSÙ DI DÓDES MÌIS
Al vegnarà Ginèer, silensióos, lengéer,
con la pansa piena, sensa penséer,
lengéer come l’Ada ‘ndormentàda,
lengéer come ‘na bèla rüśümàda.
I è destèndùuc’ gió a L’ìsola biànch pràac’
tüso moróos ca i sè apèna amàac’,
tüso moróos ca i sè apèna basàac’,
parché ‘n di dì de la mèrla l’è fréc’
se da stàa tacàac’ gióegn e véc’!
Sùbet Feorèer al sarà ruàat
parché ol prüm mìis l’è già ulàat
come i sòldi de la pinsiù,
ca tüc ai màia ol cànone de la televisiù!
Ma tra quài dì Carnevàal al sarà ruàat,
l’anvèren l’è amò lónch e gelàat
ma ol Giupìi dai trìi gòos
al portarà i-à òl fréc’ e àà‘l balòos!
A canc’ al ruarà Màars matochèl
ca ‘l farà crès l’acqua ‘n dèl vaigèl,
ca ‘l farà sfesciàa ol vìi de la bót granda
quant ca la luna la sarà … calanda!
Empinìs òl ciapèl fin sǜ a l’ör
bìel fó tùt còi töi amìis del cör,
ensèma a l’anvèren manda via
rabbia, solènch e malincunia!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri bèla
sa ghée ‘n póo de salùt e ‘na sorèla!
Con i dì mósc ca la òia da durmìi
i te la fa truàa sòta ‘l cusìi,
ol mìis de April, duls e gnagnerèl
l’è scià, sbusàat dal sò ventusèl
‘Ndi töö dì l’è bèl ‘ndormentàs,
apröf a la tua fèmma come ‘n tàs,
e lée ca la sciòrgna come en compresór,
ma ti te sée ignüt sòrt … grazie Signòr!
Uriséch li pórti al mìis de Mac’,
par lüü ‘na scüdèla de pulènta e lac’,
parchè l’è ol mìis ca li röśi li fiurìs,
‘nsèma a n’amór nöf, sa ‘l véc’ al finìs.
En de ‘stò mìis mi sóo nasüut,
en dì ca ol fée l’era già marüut:
sevi en mas-c’ ma sevi mòrt: che pecàat,
i ma puciàat-gió ‘nde l’acqua e sóo resuscitàat!
Oh Giügn ca te ghe dée vita a l’astàat,
de ti ol Signór al va ringraziàat:
còl sùul còlt ca te scià ‘n de li màa,
tüti li fémmi, te fée sbiotàa.
Nùu óm me varda coi óc’ bramosi
chili formi iscé dulsi e armoniosi,
chèl pontasèl iscé armoniös e duls
ca ‘l fa tremàa ol cór e i puls!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
già tàac’ àgn béi me regalàat,
come èn cél de stéli ricamàat!
Con i dì lónch piée de colóor
òl mìis de Lüi al pizza ‘l motóor,
a la nòsa vita al ghe dà vìif argènt
e ogni véc’, èn leù al se sènt!
Ol mìis de Aóst, se usa ca laoràa
sempri en feri se usa ‘ndàa,
e ‘nciocàs de vìi e de calóor
‘nde chili ùri pieni de torpóor!
Setèmbre l’è ‘l mìis ca ‘l fa marudàa
l’üa ca ‘ndè la vigna l’è gió a pośàa;
e ti te préghet ca ‘l cuntinui a fa bèl,
iscé ca ‘l végnes sǜ èn bèl vinèl.
Sentàat al sùul ca ‘l se fa bass,
ü ‘ntàat ca atóren te fée quatro pass,
te vàrdet òl bósch ca l’ cambia colór,
e ‘l te torna la òia da fàa l’amór!
Sò ca sa tüc’, Ótóri, i à capìit,
sa ‘l tò grant regàal i à gradìit:
òl móst ca ‘l böi gió ‘ndèla tina,
la bót piena ca te ghée ‘n cantina,
e li castegni ca debòt li marudarà,
e nüü a vìi e braschèer, re me sarà;
e i rèdes de scóla che giuga amó lengéer
ai spazza da la crapa i brüc’ penséer!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
tüc’ i àgn divèrsa ma sempri curiósa,
bèla come i óc’ de la tua prüma morósa!
Al rua Noèmbre e se cuprìs i òrc’,
ol segónt dì se festegia i mòrc’,
èn cal de lüna se prepara la légna,
èn crès de lüna i cavéi se segna;
li prümi gelàdi li fa marudàa,
versi e patati, par pudìi fàa,
pizòcher a la moda de nüü Bosac’,
sènsa avarizia de butéer e formac’!
E ndóo a léc’ e ‘l me sógn pusé bèl
ti Dicèmbre càar, ca te sùnet al cancèl
par dimm ca prüma ca l’an al sarà finìit
col pusè grant regàal te marée stupìit:
‘na bèla rèdesa, dopo quatòrdes agn
la mia fèmma la truarà sóta ‘l pedàgn,
Maria Chiara me la ciamarà
… e la nòsa vita par sempre la scoldarà!
Oh dì, oh mìis ca sèmpri ulìi via
sèmpri come ótri l’è la vita mia,
ma con la mia fiöla ca la lusìs come ‘na stèla
ogni giornada ca vivi la sarà sempri bèla!
sfiancàa
v.intr.
sfiancare, stancare, spossarsi; stringere un abito sui fianchi
Ol lambaròt el fìl de òor
Il lombrico e il filo d'oro
Ol lambaròt e ol fìl de òor
'l coràgio dè siguìi i própi sógn e dè esploràa 'l mónt.
Al ghera 'na òlta 'n lambaròt dè nóm Lǜis ca'l vìveva 'n d'èn bósch sóta deli fréschi fói dè nisciolèer.
Ol Lǜis l'era 'n lambaròt curióos e speciàal e 'l scavava 'ndèla tèera dapartǜt.
'Na nòc’ lè 'ndacdefó dal teré par vardàa li stéli 'ndèl cél e al 'na vist üna 'mbèlpóo-bèla a dàgió.
Sǜbet 'l Lǜis là tiratfò 'n s-cès: "sóo stüf dè dì tǜc' stès, ölarìsi vìif 'na vèntüra divèrsa dal sòlet".
'L dì dòpo 'ntàat ca'l scavava 'ndèl teré, là truàat 'n fìl dè òor ca'l lüśìva.
L'era iscé contèet e stüpìit ca là decìdüut dè 'ndàchréet par idìi 'nghée ca'l ruava.
"Che ròba 'l ghè sarà réet a stò fìl d'òor? Ghóo pròpi dè scùprìl!" là pensàat 'l Lǜis.
Là cuminciàat a rampègàa par rùàa sùra la tèera par siguìi 'l fìl dè òor ité par 'l bósch, i pràac’ e àach 'ndèna rógia bèlebée frésca. Ol fìl dè òor al finiva mài.
Lè stacia 'na vèntüra ecitànt da mài smentegàa.
Ol Lǜis là 'ncuntràat taac' animàai cóma li lümàghi, grìi, 'n paù 'mbèlpóo-bèl, coloràat e àa 'na sciguèta.
'Nòtro lambaròt 'l ghà regalàat aretüra di balii de zéneor gròs e bùu bunènti ca i ghà dàc' fòrsa par cuntinuàa 'l sò viàc’ ca l'era amò lónch.
Dòpo mìis dè speriènsi straordinari, 'l Lǜis là vist ca 'l fìl dè òor 'l finiva pròpi defò de lǜs dè 'na végia maśù bandunàda.
Ol lambaròt la picàat la pòrta e sǜbet 'na fata la ghà urìit.
La fata l'era òlta bèla e la sè fàcia idìi davéra coòntèta dè idìi ol Lǜis.
Con tàata sòrpresa la fata là ghà spiegàat al Lǜis ca ol fìl dè òor l'era 'n regàl ca lée la gheva fàc' par premiàa ol sò coràgio e la sùa òia dè aventuri.
"Öla!, che bèl, grazia, te fàc' bée!" là dìc' ol Lǜis con 'n grànt surìis.
Ol lambaròt al se rendüut cǜnt, ca'l bèl viàc’ ca l'eva fàc', l'era tǜt mèret sò, par vès curióos e dol sò coràgio.
L'importa ca quàat ca sè pìscen: sà 'n ghà 'l coràgio dè siguìi i nòś sógn e dè sploràa 'l mónt, 'n pö scùprìi róbi bèli bèlenti.
Iscé ol Lǜis lè tornàat àla sùa cà 'ndèl bósch contèet e sódisfàc' dèla sùa grànda vèntüra.
'Na femma e ol Rè de Cipro
Dunca i de savì che quanca gh'era ol prüm Rè de Cipro, dopo ca 'l Goffré de Büglion l'à liberáat la Tèra Santa, l'è sücèss ca 'na fèmma de Guascógna l'èra 'ndàcia par devuziù, al Sànt Sepolcro.
'Ndèl tornáa 'nréet l'è pasada da Cipro e ilò 'l ghè stàc' 'n balòss ca al ga fàc' 'n gran desprézi.
Lee, ca la pödeva ca viagiò chèla balòsada, l'à pensáat de 'ndáa dal Rè, ma gh'è stàc' vargüü ca i ghà dìc' ca la podeva sparmìi la fadiga parché ol Rè l'éra 'nscé 'n minghèrlo de üu sènsa negüna conclusù ca al se ne lagava fà a lüu de tüti li sòrt, iscé ca 'l pödeva ca scoldàsela par i òltri.
'Nscé tüc' chì ca i gheva vargót sül stómech ai se sfogava col fàch a lüu 'n quai desprézi.
La femma a sentìi stì róbi, de già ca la ghera ca òltro da fáa, pàr consolàs 'n de 'na quai manera la s'è mèsa 'n cràpa de 'ndáa a cüntaghèla sü stès.
L'è 'ndacia da lüü e 'n méz a na caragnada la ghà dic':
< Òh lüü, mi sò minga vignüda chilò parché ghabi spèransa ca lüu l'àbes da vendicáa la figüra ca i mà fàc' a mi, ma 'n scambi 'l preghi piscì de dìm coma 'l fa lüu a viàgò i desprézi ca ò sentüut ca i ghé fà a ca lüü.
Iscé me tegnaroo a mi 'n còrp 'l desprézi, ca 'l mè tucáat, con táata pazièsa; 'l le sà ol Signor se sarìsi contèta de fàch 'n règáal a lüü, pòsto ca 'l gàbes bùni spàli.
'L Rè, ca l'èra sempre stàc' iscé manfrèch e pigro, 'l s'è coma desedáat fö, e a bùn cünt, là cuminciáat a faghèla pagà a chì ca i gheva fàc' la balosada a chèla femna e pò l'è ügnüut 'n cáa de Dio cuntra tüc' a chìi ca i ghè mancava de respètt.
