dall' Italiano al Dialetto Bośàc'
Digitare una parola o una frase da tradurre in dialetto.
'N ôm al gheva dùu fiòi
'N ôm al gheva dùu fiòi
Versione dialetto 1845
12 El più pisen al ga dicc al pai dem la mia part de quel com (che mi) vèe del fat mê. E lu la facc la divisiò in tancc colondèi de la roba.
Chèla òlta al Monzino
QUELLA VOLTA AL MONZINO
CHÈLA OLTA AL MONZINO
(sottotilolo: àa chèsta la me sücèsa a mi!)
‘Ndel dumilaedùu gö üt n’infart:
a Sondri l’urgènsa en repart;
dopo al Monzino i-ha dùut mandam,
par pruàa i “tübi” a destupam!
L’è n’esam dal nóm cumplicàat,
“coronografia” a-i l’ha ciamàat:
a-i pasa sǜ da l’arteria femoràl,
con en fil fina al cór, sensa fàa mal.
Ma par pudìi fa chèsto esam,
come en ciù i-ha dùut pelam:
dói enfermieri, béli, disarisi perféti,
li se presenta con saù, pènel e laméti!
“Per piasé, al se scuprisi bée la pansa”
li me dis, en Milanées, con noncuransa;
mi cuminci a süàa fréc’ …
de córsa sarisi scapàat sura i téc’!
Mi vardi ol mè “fradèl”, en mez a li gambi:
“Fam fàa bèla figüra, me racomandi”;
lüu al se ritiràat en d’el gǜs come ‘na lümaga,
quanda en di còregn la vée tucada!
*-*-*
Dopo dées agn hó amó dùut ‘ndàa
a rifàa ‘l stès esam, gió a Milàa:
la brüta figura, en crapa amó stampada …
‘na quai gabòla la vava truada!
Fèmma e fiöla li ma cunsigliàat,
a vidim, porèt, iscé desperàat:
“ Fa chèl ca ‘m fa nùu regolarmènt,
dam a mèet, sa te sée ‘nteligènt!”
E iscé, ol dì prüma de ricoveras,
sóo ‘ndac’ en de la dòcia a lavàs
con saù e crema depilatoria …
ma tüc’ i patèr a-i finìs ca en gloria!
Prüm de tüt, ol bagn fina al sufit,
de pìii l’era propi piée, fit fit,
ca al ghe ulüut fina noc’ inoltrada,
a nètàa i müur e la quadrada!
E quanda li dói ‘nfermieri li se ripresentadi,
mi s’eri tüt contèet da vili fregadi:
“Sóo già a pòst, vóo anticipàat,
en mezz ai gambi, sóo tüt pelàat”
“Caro, è per via radiale adesso
che per l’esame faranno l’accesso”!
a-i me la dic’ en italiaà, ben scandìit,
ma mi gnàa ‘na parola ó capìit …
“Ai pasa sǜ dal puls, ol ric’,
iscé i dotóor stadomàa i-à dic’!
Al sarà contèet, Paulino bèl,
ca ‘l vócor gnè rasór, gné penèl”
Ih ih ih ih ih (… piaigi disperàat…)
entènt
v. tr. e intr.
capire, intendere | ruàch a daghèla d’intènt = riuscire a fargliela capire | al me la po’ dàcia d’intènt
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
La montagna delle stelle cadenti
èco 'na stòria 'nventàda, ambientada sǜ 'ndèna móntàgna de cuntadìi còi sóo animàai.
La móntàgna deli stéli ca iè réet a dàgió
Sǜ 'ndèli spóndi grandiósi dol mùut Amàar, 'nghée ca l' ària la seva dè pèsc e i cràp li uspitaua lìchen argentàac', 'l nàseua 'na pìscena bàita cuntadìna.
Chiló 'l vìveua ol nòno Leo, 'n óm cò li màa rügóśi cóma la rǜsca dè 'n véc’ pèsc e la sùa tenǜda 'n pìscen mond dèla natüra 'nghée ca la vìta la pulsaua èn armunia.
Ol protagunista pǜsé ciacerù l'era 'l Berto, 'n véc’ bósc cò 'n sénso gùz dèl' batǜdi e 'na braüra da miga crèt 'ndèl truàa sèmpre i pàscoi pǜsé suculénc'. 'N dì, 'ntàat ca l'era 'ntènt a maià scià l' èrba trà i cràp là sentüut 'n früscio stràa.
L'era Mimì, 'na bólp rósa cò 'na gàla biànca sǜl còl ca' la córeua cò 'n' ària strimìda.
"Berto vén debòt, 'l fiǜm lè réet a süga!" - là sclamàat Mimì, ntàat ca'l sarnegàua - "ghè ca pǜ 'n fìl d' acqua par pudì bìif."
Berto, sebée pèrplès là ca esitàat e 'l ghà respundǜut: "preòcupet ca Mimì, ò vìst vargót dè stràa stanòc’, al ghè 'n véc’ póz smentegàat èn fónt àla vàl, sóo mì cóma sè pó ruà iló.
'Nsèma 'l bósc e la bólp i se mès èn màrcia. 'Ndèl pèrcórs ià 'ncuntràat òtri paeśàa dèla móntàgna:
- Ciara, 'na végia càora biànca dèla maśù ca' cò 'l sò bèśolàa 'ncagnìit la riciàmaua l'atensiù di òtri animàai;
- Marta, 'na pégora gióena e purósa ma dotada dè 'n'òregia ecèzionàal ca' la sènteua a dòs li vibraziù dol teré e li óos lóntàni di camósc;
- Grisù, 'l gàal dèla tenǜda ca' cò la sùa óos squilànt al desedàua tǜc’, al lüus dèla dómàa, ma ca' chèsta òlta lè rèstàat èn silènsi travaiàat par la mancànsa dè acqua.
Iè rüàac' al póz, 'n véc’ scérsc dè sàs cüerciàat dè mǜs~c’ ma l'era quaśi a sèch. Berto però, 'l se regordàat deli stòori ca' 'l nòno Leo 'l ghè cüntáva sǜ: "Sóta la preda pǜsé grànda, al ghè 'na stèla réet a dàgió", la mormoràat daparlüu, " 'na stèla ca' la ghà durmìit par sécoi."
Cò i sṍö źòcoi Berto là pruàat a spostàa la gròsa preda. Al ghe lè faua ca. Mimì sènsa ülil lè 'ndàc' apröof e cò 'n cólp balòs dè mǜus 'l ghà ruàat a fàla brǜscàa dè fianch e sót al se urìit 'n pìscen böc' da 'ndua là cuminciàat a bóifò 'n fiòt dè acqua frèsca cóma 'na sorgènt ca' la móntàgna la gheva tegnǜut piacàat par 'mbèlpóo.
L' acqua la scóreva a 'mpinìi 'l léc’ süc' dol torènt e a töià la sìit a tǜc’. Ol cuntadìi, curüut-iló al riciàm dè 'l Berto, là idüut la scéna con maravéia e piaśé. Là carèzàat, 'ntàat cal grignàua, 'l bósc, la bólp e la gióena pégora.
Da chèl dì la vìta sǜ 'ndèla móntàgna, deli stéli ca iè réet a dàgió, lè cambiàda.
I animàai, ünìc' da chèsta vèntüra, ià 'mparàat a vaidàs. Aa ol cuntadìi Leo, a vidìi 'l lègam trà i sṍö animàai e l' acqua, la capìit la 'nteligènsa di sṍö paeśàa.
E ògni òlta ca' 'na stèla la dàva gió, la ğéet dol lṍöch, la diśeva ca' l'era üna deli soréli dèla stèla réet a dàgió ca' la gheva slavàat 'l fiǜm.
'N scrìt da règordàa dè cóma l'armunia e la colaboraziù i pödés portàa acqua e speransa àa 'ndi lṍöch pǜsé amàr dèla tèera.
Trèi fèmni e ‘na galìna, li fa mercàt tüta la matìna.
Tre donne e una gallina, fanno mercato tutta la mattina
Van a Bàg...
Vai a Baggio a suonar l'organo, vai fuori dai piedi!
(Nella chiesa di Baggio l'organo è finto, dipinto sulla parete)
Li gulìa
Le golia
Li Gulìa
Ala fìi di àgn cinquanta li gulìa li còstava 'na lìra, vargüu 'ndi boteghi iè dava cóma rèst.
Me regòrdi quanca me 'ndava a scöla sù chiló al Tursciù, se ruava sù a Cadipeesc pò se girava ia defò dèla cà dèl Bramo, se pasava dènaz al fontana, ala cà del milanées e pò ghéera ol negòzièt dol poro Mario e gió de sòt ol frütéto del Gabèto di Piàa.
Mbée, paregi òlti verdevi ité la porta del negòzi e 'l sunava ol campanèl e sübet 'l ruava ol Mario e ghè domandavi li gulìa e metevi iló 5 franch (chèl con sü ol pès disegnàat), quai olti ghè ruavi a vich 10 franch iscé 'l me ne dava ol dùpi.
Ghéra ilò sura al bancù, de fianch al balansa, chèla a mò coi piàc', 'n vàas de chìi granc' col cuèrc' a vìit con gió sti caramilini ca l'era püsé grant la carta ca tüt ol rèst.
Dopo 'mpóo, quancha i 5 franch iera cunsideràac' come ol centesem de adès, al Mario se capiva ca l'era scià stüf de pèrt tèep a cüntafò gulìa e vargüu ià mandàat a cal diaol ...
Iscé a mi ivi capìit ca ol 5 e 'l 10 franch i valeva ca pü negòt e a la oia de gulìa la mè pasada 'mprèsa.
